TÜRK HUKUKUNDA

HÜKÜMLÜ VE TUTUKLULARIN ÇALIŞTIRILMASI (3)

Kürşat HAMURCU

İşyurtları Kurumu Daire Başkanı

Kürşat HAMURCU, İşyurtları Kurumu Daire Başkanı

 

F. KURUM DIŞINDA ÇALIŞTIRMA

Hükümlüler, bulundukları ceza infaz kurumlarının içinde veya dışında işyurduna ait atölye ve işkollarında ya da kurum dışında kamu veya özel sektöre ait işyerlerinde; tutuklular ile hükmen tutuklular ise ceza infaz kurumu içindeki atölye ve işkollarında çalıştırılabilirler. İş alanlarına sahip kuruluşların hükümlü çalıştırmaları teşvik edilmektedir.

Bununla beraber hükümlülerin kurum dışı işyerlerinde çalıştırılmalarında hakkın kötüye kullanılmaması konusunda üst seviyede özen gösterilmelidir.Çalışma, hükümlünün ceza infaz rejimi dışına çıkmasına imkan tanımamalıdır.Kurum dışı çalışmaların çok sıkı denetlenmesi ve gözetilmesi gerekmektedir.
5275 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi hükümlülerin kurum dışında çalıştırılmasını düzenlemiş, çalışma esaslarının tüzükte gösterileceğini belirtmiştir.

5275 sayılı Kanun uyarınca hazırlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün 97 ve 98 inci maddeleri konu ile düzenlemeleri içermektedir. Ayrıca, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu ve İşyurtlarının İdare ve İhale Yönetmeliğinin 22 nci maddesinde de konu ile ilgili hükümler yer almıştır. Buna göre;

1. Açık kurumda bulunanlar kurum görevlileri gözetiminde; kapalı kurumda bulunanlar iç ve dış güvenlik görevlilerince alınacak tedbirler altında çalıştırılırlar.

2. Hükümlüler kurum dışında kendi iş yerlerinde veya üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ait işyerlerinde çalıştırılamazlar.

3. Kurum dışında çalıştırılma işveren veya temsilcisi ile işyurdu bulunan kurumlarda işyurdu müdürü, işyurdu bulunmayan kurumlarda ise mahalli Cumhuriyet başsavcısının imzalarıyla düzenlenen protokol çerçevesinde gerçekleştirilir. Protokolde ücret, çalışma saatleri ve diğer hususlar düzenlenir.

4. Protokol onay için İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığına gönderilir.

5. Hükümlüler en az iki kişiden oluşan ekipler halinde çalıştırılır.

6. Ceza infaz kurumu idaresi, asayiş, güvenlik, sağlık, Bakanlık talimatı ve benzeri hallerde hükümlüleri çalışma yerine göndermeyebilir.

Ceza infaz kurumu dışında çalıştırılan hükümlülerin çalıştıkları işyerinde yatmalarına izin verilmez.Çalışılan yer kendi ceza infaz kurumlarına yakınsa geceleri kurumlarına dönmeleri zorunludur.Kendi kurumlarının bulunduğu mahallin dışında bir iş yerinde çalıştırılan hükümlülerin geceleri, çalıştıkları mahalle en yakın açık ceza infaz kurumunda, açık ceza infaz kurumu bulunmadığı takdirde kapalı ceza infaz kurumunun hükümlü ve tutuklularla irtibatı olmayacak bir bölümünde barındırılırlar.

Çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin, kurum dışında çalıştırılmaları sırasında kurum görevlilerinin gözetimi ve muhafazası aranmamaktadır.

G. KURUM HİZMETİNDE ÇALIŞTIRMA

Ceza infaz kurumları çok aktif işleyen kamu kurumlarıdır.Kurumun çağdaş infaz anlayışına göre yönetilmesi için kurum hizmetlerinin bir bölümünün hükümlülerce yapılması gerekebilmektedir.Yukarıdaki bölümlerde de ayrıntılı olarak açıklandığı üzere hükümlünün, hapis cezasının yerine getirilmesine katlanmak, bu amaçla düzenlenen infaz rejimine uygun tutum ve davranışlar içinde bulunmak ve iyileştirme programlarına tam bir uyum göstermek yükümlülüğü bulunmaktadır.Bu anlamda temizlik,yemek hazırlama,kalorifer,berber gibi kurum içi hizmetlerde hükümlülerin çalıştırılması genel infaz anlayışına uygunluk taşımaktadır.

Kurum içi hizmetlerde çalıştırma, hükümlünün kurum içerisinde rahat sirkülasyonunu gerektirdiğinden güvenliğin zafiyete uğramaması açısından bu alanlarda çalışacak hükümlülerin dikkatli seçilmesi gerekmektedir.İyi halli, ruh ve beden salığı yerinde olan hükümlüler arasından idare ve gözlem kurulu kararı ile kurum yönetimince kurum içi hizmetlerde çalıştırılacaklar belirlenmelidir.

Çocuk hükümlülerin, kendi yaşam alanları veya eğitsel amaçlar dışında kurum içi hizmetlerde çalıştırılmamaları gerekmektedir.

Kurum içi hizmetlerde çalışan hükümlülere işin önemi ve güçlüğü gözetilerek ücret de ödenmektedir.

H. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Gelinen noktada artık ceza infaz kurumları, sadece hükümlü ve tutukluların fiziki engellerle barındırıldığı kurumlar olmaktan çıkmıştır.Çağdaş infaz anlayışında eğitim ve iyileştirme faaliyetleri, infazın en temel amacı olan hükümlünün yeniden topluma kazandırılmasında önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Eğitim ve iyileştirme faaliyeti kapsamında "çalışma" özel bir önemdedir.Çalışma ve üretme fırsatı verilen hükümlüde olumlu değişimler hemen fark edilmektedir.Çalışma faaliyetleri ile kişisel gelişim imkanı tanınmakta, kurum güvenliği daha kolay sağlanabilmekte(dinamik güvenlik), hükümlü tahliye sonrası yaşama sağlıklı olarak hazırlanabilmektedir.Hükümlülerin çalıştırılmaları ile hem kişisel hem de toplumsal fayda üst seviyede gerçekleşmektedir.

Ceza infaz kurumları toplumsal bir gerçek olup diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yakın ilgisi yanında sivil toplum örgütleriyle beraber özel sektöründe var olması gereken bir sahadır.Dışarıda üretimi yapılan bir çok emtianın ceza infaz kurumu işyurtlarında da üretilmesi mümkündür. Bu şekilde ceza infaz kurumlarındaki yaşamla dış dünyadaki yaşamın bağı da koparılmamış olacaktır.

Ceza infaz kurumu yönetimlerinin, çalışmayı hükümlü için sadece bir yükümlülük olarak görmemeleri aynı zamanda hak olarak da karşılanması gereken bir talep olduğunu bilerek çalışmayı özendirici tedbirleri almaları gerekmektedir.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1.Uluslararası Cezaevi Standartları, NURSAL Necati, Ankara 2006
2.Cezaevi Yönetimine İnsan Hakları Göz Önüne Alan Bir Yaklaşım,COYLE Andrew, 2002
3.İnsan Hakları ve Cezaevleri,Cenevre 2001

Son